T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ
ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ
BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ BÖLÜMÜ
2025-2026 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ
BİLİŞİM ETİĞİ DERSİ
MAKALE İNCELEME RAPORU
Hazırlayan: Esmanur DURSUNBEK 100222008

İçindekiler

  1. Makalenin Adı 3
  2. Yazar 3
  3. Yıl/Sayı 3
  4. Makale Erişim Adresi 3
  5. Makale Künyesi(APA) 3
  6. Giriş 3
  7. Araştırmanın Amacı 3
  8. Yöntem 4

8.1. Araştırma Modeli 4

8.2. Evren ve Örneklem / Çalışma Grubu   4

8.3. Veri Toplama Araçları 4

8.4. Verilerin Analizi 4

  1. Bulgular 4
  2. Tartışma, Sonuç ve Öneriler 4
  3. Makale İnceleme Sonuçları ve Öneriler 5

 

1. Makalenin Adı

Ölümden Sonra Sosyal Medya Hesaplarının Hukuki Akıbeti: Dijital Miras.

2. Yazar

Yasemin MARAŞLI DİNÇ.

3. Yıl/Sayı

2019 / Sayı: 142.

4. Makale Erişim Adresi

 https://medya.barobirlik.org.tr/tbbdergisi/App_Themes/Dergi/2019-142-1849.pdf

5. Makale Künyesi(APA)

Maraşlı Dinç, Y. (2019). Ölümden sonra sosyal medya hesaplarının hukuki akıbeti: Dijital miras. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (142), 273-287. Erişim Adresi https://medya.barobirlik.org.tr/tbbdergisi/App_Themes/Dergi/2019-142-1849.pdf

6. Giriş

Teknolojinin ve internetin hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesiyle birlikte dijital malvarlığı ve dijital miras gibi yeni kavramlar ortaya çıkmıştır. Fiziksel bir varlığı olmayan ve dijital formda depolanan e-postalar, videolar veya sosyal medya hesapları dijital malvarlığı kapsamındadır. Bu kavramlar yepyeni hukuki sorunları da beraberinde getirmiş olup; kişinin ölümünün ardından bu soyut varlıkların kanuni mirasçılara intikal edip etmeyeceği, anayasal bir hak olan miras hakkı, özel hayatın gizliliği ve haberleşmenin gizliliği ilkeleri çerçevesinde henüz Türk Hukuku’nda tam olarak çözüme kavuşturulmamıştır.

7. Araştırmanın Amacı

Bu makalenin temel amacı, miras hukukundaki genel intikal kuralları çerçevesinde ölen kişinin sosyal medya hesabının veya hesaplarının akıbetinin hukuki olarak ne olması gerektiği sorununu incelemek ve bu yasal boşluğa bir çözüm önerisi getirmektir.

8. Yöntem

8.1. Araştırma Modeli

Araştırmada betimsel içerik analizi ve literatür taraması kullanılarak; hukuk kuralları, Anayasa maddeleri ve yargı kararları üzerinden teorik ve hukuki bir inceleme gerçekleştirilmiştir.

8.2. Evren ve Örneklem / Çalışma Grubu

Makale, saha araştırmasına dayalı ampirik (nicel) bir çalışma değil, kavramsal ve hukuki bir analiz olduğu için belirli bir evren ve örneklem grubu bulunmamaktadır.

8.3. Veri Toplama Araçları

Veri toplama araçları olarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Türk Medeni Kanunu (TMK), Türk Ceza Kanunu (TCK) maddeleri, doktrindeki akademik yayınlar ve emsal niteliğindeki Alman Federal Yüksek Mahkemesi kararı kullanılmıştır.

8.4. Verilerin Analizi

Veriler, mevcut yasal düzenlemelerin yorumlanması ve kanun boşluklarının hakkaniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesiyle hukuki argümantasyon yöntemiyle analiz edilmiştir.

9. Bulgular

  • Kural olarak şahsa bağlı haklar mirasçılara intikal etmezken, malvarlığı hakları doğrudan geçmektedir.
  • Sosyal medya hesapları yapılarına göre üç farklı grupta incelenmektedir: Yalnızca iletişim amacıyla kullanılanlar, maddi kazanç elde edilenler ve her iki amaca da hizmet eden karma nitelikli hesaplar.
  • Sosyal medya platformlarının ayarlarından yapılan “ölüm durumunda hesabın yönetimi” gibi seçimler, Türk hukuku açısından geçerli bir ölüme bağlı tasarruf (vasiyetname vb.) niteliği taşımamaktadır.
  • Salt iletişim amaçlı olan ve anı değeri taşıyan içeriklerin hukuki dayanak olmaksızın platformlar tarafından üçüncü kişilere verilmesi özel hayatın ve haberleşmenin gizliliğini ihlal etmektedir.

10. Tartışma, Sonuç ve Öneriler

İnceleme sonucunda, YouTuber veya fenomen hesapları gibi maddi kazanç odaklı olan dijital malvarlıklarının mirasçıların gelir sağlama imkânı nedeniyle kesinlikle külli haleflere intikal etmesi gerektiği savunulmaktadır. Maddi amacı olmayan salt kişisel hesapların ve karma hesapların ise “özel anı niteliği taşıyan eşya” (günlük, mektup gibi) statüsünde kabul edilerek mirasçılara geçmesi önerilmiştir. Bu konudaki hukuki belirsizliklerin, yorum farklılıklarının ve gizlilik ihlallerinin engellenmesi adına dijital miras kavramının acilen kanuni bir zemine oturtulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

11. Makale İnceleme Sonuçları ve Öneriler

Bu makale, teknoloji çağında giderek büyüyen sanal ayak izimizin ardından doğan boşlukları gözler önüne sermektedir. Bilişim Teknolojileri eğitimcisi adayları olarak Bilişim Etiği ve Güvenlik dersi kapsamında incelendiğinde bu konu; veri mahremiyeti, siber haklar ve bilgi gizliliği boyutlarında oldukça büyük önem taşır. Yeni nesillere dijital okuryazarlık kazandırırken, etiğin sadece günlük internet kullanımıyla sınırlı olmadığını, kişinin sanal dünyadaki mirasının da mahremiyet ve saygı çerçevesinde korunması gerektiğini öğretmek önemli bir mesleki sorumluluktur.

Platformların kullanıcı sözleşmeleri ile ülkelerin anayasal kuralları (özellikle haberleşme gizliliği) arasındaki çatışmalar, teknoloji geliştikçe bilişim etiğinin kanunlardan bile hızlı bir şekilde dönüşmesi gerektiğini açıkça kanıtlamaktadır. Eğitim ortamlarında ve müfredatlarda, dijital miras farkındalığına daha çok yer verilmeli ve öğrencilerin sanal platformlarda oluşturdukları verilerin hukuki değerinin olduğu aktarılmalıdır.

Hazırlayan: Esmanur DURSUNBEK 100222008

——————-   

Bu inceleme Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Makale lisansı hakkında ilgili yazar ya da yayıncıdan bilgi alınız.