Dijital Oyunlarda Erişilebilirlik ve Kapsayıcı Tasarım: Bilişim Etiği ve Eşitlik İlkesi Çerçevesinde Teknik Düzenlemeler

Dijital Oyunlarda Erişilebilirlik ve Kapsayıcı Tasarım: Bilişim Etiği ve Eşitlik İlkesi Çerçevesinde Teknik Düzenlemeler

İçindekiler

1. Özet

2. Giriş: Dijital Kültür, Oyun Ontolojisi ve Katılım Hakkı

2.1. Oyun Sektöründeki Eşitsizlikler ve Sosyal İzolasyon

3. Bilişim Etiği ve Dijital Oyunlarda Erişilebilirlik

3.1. Teknolojik Dışlanma ve Sağlamcılık Sorunu

3.2. Dijital Dünyada Evrensel Tasarım Ödevi

4. Küresel Standartlar, Yasal Mevzuatlar ve Yaptırımlar

4.1. ABD Mevzuatı ve Avrupa Birliği Direktifleri

4.2. Uluslararası Platform Standartları

5. Dezavantajlı Gruplar İçin Yazılımsal ve Teknik Düzenlemeler

5.1. Görme Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Algısal Tasarım

5.1.1. Kontrast Standartları ve Matematiksel Formül

5.1.2. Ekran Seslendirmesi ve Bilgi Aktarımı

5.1.3. Mekansal Ses Tasarımı ve Güvenlik Filtreleri

5.2. İşitme Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Alternatif Kanallar

5.2.1. Özelleştirilebilir Altyazı ve Görsel İpuçları

5.2.2. Mono Ses ve Kontrol Seçenekleri

5.3. Motor ve Fiziksel Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Kontrol Esnekliği

5.3.1. Tuş Haritalandırma ve Toggle Seçenekleri

5.3.2. Hassasiyet Kontrolleri ve QTE Mekanikleri

5.4. Bilişsel Farklılıklar ve Nöroçeşitlilik İçin Teknik Düzenlemeler

5.4.1. Sade Dil ve Zaman Esnekliği

5.4.2. Eğitim Modları ve Uyaran Filtreleri

6. Donanımsal Esneklik, Fiziksel Kapsayıcılık ve Toplumsal Girişimler

6.1. Xbox Adaptive Controller Donanımının Yapısı

6.2. Sivil Toplum Girişimleri ve Özelleştirilmiş Çözümler

7. Uygulama

7.1. Kontrast Oranı (CR) ve Matematiksel Doğrulama Testi

7.2. Algısal Tasarım ve Renk Körlüğü Simülasyonu

7.3. Motor Engel ve Kontrol Esnekliği (Klavye Navigasyonu) Testi

7.4. Otomatik Standart Denetimi ve Kusur Raporlaması

8. Sonuç ve Öneriler

8.1. Somut Öneriler ve Sektörel Yol Haritası

9. Kaynakça

1. Özet

Günümüzde dijital oyunlarda erişilebilirlik yalnızca bireysel bir eğlence konusu değildir. Aksine bu kavram toplumsal etkileşimin, sosyalleşmenin ve dijital adalet ilkesinin merkezinde yer almaktadır. Ancak mevcut oyunların büyük bir kısmı engelli bireyler için ciddi engeller barındırmaktadır. Özellikle fiziksel, duyusal veya bilişsel dezavantajı olan oyuncular bu dünyalardan dışlanmaktadır.

Bu nedenle bu makale, bilişim etiği çerçevesinde fırsat eşitliğini ve yapılması gereken teknik düzenlemeleri incelemektedir. Ayrıca çalışmada, W3C’nin XAUR standartları ve yasal yaptırımlar analiz edilmektedir.

Dezavantajlı kullanıcılara yönelik uygulamalı teknikler sunulmuştur. Örneğin altyazı özelleştirmeleri ve sesli betimlemeler açıklanmıştır. Bunun yanı sıra tuş haritalandırma, donanımsal araçlar ve bilişsel kolaylıklar da eklenmiştir. Sonuç olarak erişilebilirlik bir lütuf değildir. Tam aksine bu kavram temel bir insan hakkıdır. Bu doğrultuda geliştirme süreçlerinde kapsayıcı tasarım felsefesi benimsenmelidir.

2. Giriş: Dijital Kültür, Oyun Ontolojisi ve Katılım Hakkı

Teknolojinin hızlı gelişimi toplumsal yapıları dönüştürmüştür. Bununla birlikte bireyler arasındaki etkileşim biçimleri de değişmiştir. Bu dönüşümün en önemli yansıması dijital oyunlardır. Günümüzde oyunlar, kendini ifade etme ve sosyalleşme alanıdır. Ayrıca bireylerin bilişsel gelişimi ve zihinsel esenliği için de destekleyicidir (Boch, Stuart ve Johnson, 2025).

Huizinga’ya göre oyun, insanlık tarihi kadar eskidir. Aynı zamanda kültürün oluşumunda doğrudan rol oynayan ontolojik bir eylemdir (Boyalı ve Aktaş, 2023). Dijitalleşme süreci bu eylemi daha da büyütmüştür. Böylece fiziksel sınırları aşan küresel bir dijital kültür alanı kurulmuştur. Dijital oyunlar artık sanal topluluklar üretmektedir (Boyalı ve Aktaş, 2023).

2.1. Oyun Sektöründeki Eşitsizlikler ve Sosyal İzolasyon

Ancak oyun sektörünün devasa bir ekosisteme dönüşmesi her sorunu çözmemiştir. Öncelikle bu alanın herkes için eşit derecede ulaşılabilir olduğunu söylemek güçtür. Engelli bireyler, oyun dünyasında ciddi engellerle karşılaşmaktadır (Boch, Stuart ve Johnson, 2025). Özellikle bu bireyler, sistemlerin dışında kalma riski taşımaktadır.

Bu durum, dezavantajlı grupların toplumsal hayata katılımını zorlaştırmaktadır. Ayrıca bu durum, derin bir sosyal izolasyona yol açmaktadır. Bu bağlamda kapsayıcı tasarım, yalnızca teknik bir tercih değildir. Aksine bu kavram, bilişim etiğiyle doğrudan ilişkili bir sorumluluktur (Çetin, 2023).

3. Bilişim Etiği ve Dijital Oyunlarda Erişilebilirlik

Bilişim etiği, bilgi teknolojilerinin kullanımındaki ahlaki sorumlulukları incelemektedir. Bu doğrultuda özerklik, adalet ve eşitlik ilkeleri öne çıkar. Bu ilkeler, bireylerin dijital dünyadaki haklarını korumaktadır (Çolak, 2024). Barquin tarafından formüle edilen ilkeler de bu durumu destekler. Özellikle dokuzuncu ilke, tasarlanan sistemlerin sosyal hayata etkilerinin dikkate alınmasını söyler. Onuncu ilke ise bilgisayarların daima diğer insanlara saygıyla kullanılmasını emreder (Barquin, 1992).

3.1. Teknolojik Dışlanma ve Sağlamcılık Sorunu

Oyun tasarımında engelli bireylerin ihtiyaçlarının göz ardı edilmesi önemli bir etik sorundur. Bu durum, bilerek veya bilmeyerek yapılan bir “sağlamcı dışlama” biçimidir (Boch, Stuart ve Johnson, 2025). Bu nedenle eşitlik ilkesi gereğince her birey eşit erişim hakkına sahip olmalıdır (Çolak, 2024). Erişilebilirlik hakları birer imtiyaz değildir. Aksine bu haklar, insan hakları mücadelesinin en temel parçasıdır. Engelli bireyler, toplumsal yaşama tam katılım göstermelidir (Çetin, 2023).

3.2. Dijital Dünyada Evrensel Tasarım Ödevi

Dijital platformların erişilemez olması ayrımcılık üretir (Çetin, 2023). Dolayısıyla geliştiricilerin “herkes için tasarım” yaklaşımını benimsemesi ahlaki bir ödevdir (Barquin, 1992). Böylece tasarlanan sistemler her bireye hitap edebilecektir. Ayrıca oyunlarda erişilebilirliği sağlamak, bireylerin psikososyal esenliklerini de destekler. Bu sayede özerklik, yetkinlik ve ilişkisellik hisleri doğrudan beslenmektedir (Boch, Stuart ve Johnson, 2025).

4. Küresel Standartlar, Yasal Mevzuatlar ve Yaptırımlar

Dünya genelinde çeşitli yasal mevzuatlar yürürlüğe girmektedir. Ayrıca sektörel standartlar da hızla geliştirilmektedir. Bu kurallar oyun stüdyolarına rehberlik etmektedir. Bununla birlikte yasal yaptırımlar kapsayıcılığı zorunlu kılmaktadır.

4.1. ABD Mevzuatı ve Avrupa Birliği Direktifleri

ABD’de yürürlükte olan yasalar yasal zemini oluşturur (Çetin, 2023). Özellikle iki yönlü sesli veya yazılı iletişim sistemlerinin erişilebilir olması yasal bir zorunluluktur. Avrupa Birliği tarafında ise EAA yasası kabul edilmiştir. Bu yasa 28 Haziran 2025 tarihi itibarıyla zorunlu hale gelmiştir. Öncelikle e-ticaret ve dijital oyun platformları bu kapsamdadır (Çetin, 2023). Bu doğrultuda yasanın teknik referansı olarak EN 301 549 standardı kullanılmaktadır.

4.2. Uluslararası Platform Standartları

W3C, 27 Ağustos 2021 tarihinde XAUR dokümanını yayımlamıştır (W3C, 2021). Böylece sanal ve artırılmış gerçeklik ortamlarında erişilebilirliğin çerçevesi çizilmiştir. Bunun yanı sıra Microsoft’un sunduğu Xbox Erişilebilirlik Kılavuzları (XAG) da önemli bir rehberdir (Microsoft, 2023).

Tablo 1

Küresel Erişilebilirlik Standartları, Yasal Düzenlemeler ve Kurumsal Bağlantılar

5. Dezavantajlı Gruplar İçin Yazılımsal ve Teknik Düzenlemeler

Bilişim etiğinin eşitlik ilkesi çerçevesinde teknik düzenlemeler yapılmalıdır (Çolak, 2024). Böylece engelli bireyler akranlarıyla benzer deneyimler yaşayabilir. Bu düzenlemeler, oyun mekaniklerini algılama ve kontrol etme süreçlerini iyileştirir (Baker, 2019). Özellikle bu konuda(#bilisim-etigi-ve-dijital-oyunlarda-erişilebilirlik) altında tartışılan ilkeler yol göstericidir.

5.1. Görme Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Algısal Tasarım

Görme engeli olan bireyler için görsel bilgiler alternatif kanallarla sunulmalıdır (Delil, 2023). Özellikle az görme veya renk körlüğü olan oyuncular için bu durum hayati önem taşır.

5.1.1. Kontrast Standartları ve Matematiksel Formül

Arayüz elemanlarının arka plan ile yüksek kontrasta sahip olması gerekir (Baker, 2019). Uluslararası standartlara göre, metin kontrast oranı en az 4.5:1 olmalıdır (Baker, 2019). Bununla birlikte büyük görseller için bu oran en az 3:1 olarak belirlenmiştir. Kontrast oranının (CR) hesaplanmasında şu matematiksel formül uygulanır (Microsoft, 2023):

Burada L_1 açık renkli elementin, L_2 ise koyu renkli elementin göreli parlaklık değerini temsil eder. Bu sayede engelli bireyler ekrandaki unsurları kolayca ayırt edebilir.

5.1.2. Ekran Seslendirmesi ve Bilgi Aktarımı

Menülerin ve oyun içi diyalogların ekran okuyucular tarafından okunması sağlanmalıdır (Microsoft, 2023). Ayrıca önemli bilgiler yalnızca renk kodları ile verilmemelidir. Bunun yerine renklerin yanı sıra semboller veya dokusal farklılıklar kullanılmalıdır (Microsoft, 2023).

5.1.3. Mekansal Ses Tasarımı ve Güvenlik Filtreleri

Oyuncuların nesne konumlarını bulabilmesi için üç boyutlu ses teknolojileri kullanılmalıdır (W3C, 2021). Özellikle “Ses Pusulası” ve “Audio GPS” sistemleri yön bulmayı kolaylaştırmaktadır (Microsoft, 2023).

Bunun yanında nöbet riskini azaltmak için epilepsi filtreleri de eklenmelidir (Microsoft, 2023). Bu doğrultuda ekrandaki hızlı flaş efektlerinin frekansı düşürülmelidir.

5.2. İşitme Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Alternatif Kanallar

İşitme kaybı olan bireylerin sesli bildirimleri kaçırmaması gerekir. Bu nedenle görsel ve dokunsal alternatifler tasarlanmalıdır.

5.2.1. Özelleştirilebilir Altyazı ve Görsel İpuçları

Öncelikle tüm önemli konuşmalar ve ortam sesleri altyazılı olarak sunulmalıdır (Microsoft, 2023). Ayrıca altyazıların boyutu ayarlanabilir olmalıdır. Arka plan için yarı saydam bir katman seçeneği sunulmalıdır (Microsoft, 2023). Bununla birlikte tehlikelerin yönü görsel göstergeler ile desteklenmelidir. Böylece oyuncu sesin kaynağını ekrandan görebilecektir.

5.2.2. Mono Ses ve Kontrol Seçenekleri

Tek kulakta işitme kaybı olan bireyler için “Mono Ses” modu bulunmalıdır (W3C, 2021). Bunun yanı sıra müzik ve konuşma sesleri için bağımsız ses kaydırıcıları sunulmalıdır (Microsoft, 2023). Bu sayede oyuncular ses düzeylerini kendilerine göre ayarlayabilirler.

5.3. Motor ve Fiziksel Engeli Olan Bireyler İçin Teknik Düzenlemeler ve Kontrol Esnekliği

Motor engeli olan oyuncuların karmaşık fiziksel hareketleri yapması beklenmemelidir (W3C, 2021). Bu nedenle kontrol şemalarında esneklik sağlanması zorunludur.

5.3.1. Tuş Haritalandırma ve Toggle Seçenekleri

Öncelikle tüm kontroller serbestçe yeniden yapılandırılabilmelidir (Microsoft, 2023). Örneğin iki elle oynanan bir şema tek ele uyarlanabilmelidir. Ayrıca tuşlara sürekli basılı tutma gereksinimi kaldırılmalıdır. Bunun yerine tek basımla açılıp kapanan (toggle) seçenekler sunulmalıdır. Böylece kas yorgunluğu en aza indirilecektir.

5.3.2. Hassasiyet Kontrolleri ve QTE Mekanikleri

Bunun yanı sıra analog çubukların hassasiyeti en az %50 oranında değiştirilebilmelidir (Microsoft, 2023). İstem dışı titremeleri engellemek için “ölü bölge” ayarı konulmalıdır. Sonuç olarak hızlı tuş basımı gerektiren QTE mekanikleri kapatılabilmelidir (Microsoft, 2023). Ardışık basımlar arasına 0.5 saniyelik bekleme süreleri eklenmesi de faydalı bir çözümdür (Microsoft, 2023).

5.4. Bilişsel Farklılıklar ve Nöroçeşitlilik İçin Teknik Düzenlemeler

Bilişsel farklılıkları olan bireyler için oyun süreçleri basitleştirilmelidir (Boch, Stuart ve Johnson, 2025). Böylece bu oyuncuların oyunu daha rahat anlaması sağlanır.

5.4.1. Sade Dil ve Zaman Esnekliği

Öncelikle arayüz dili basit ve anlaşılır olmalıdır. Metinlerin okuma düzeyi ortaokul seviyesini aşmamalıdır (Microsoft, 2023). Ayrıca kolay okunan düz yazı tipleri seçilmelidir. Bununla birlikte zaman sınırlamaları tamamen kapatılabilmelidir (Microsoft, 2023). Genel oyun hızını yavaşlatma seçeneği de süreci kolaylaştırmaktadır.

5.4.2. Eğitim Modları ve Uyaran Filtreleri

Aynı zamanda başarısızlık riski olmayan eğitim modları tasarlanmalıdır (Microsoft, 2023). Böylece oyuncular cezalandırılmadan kontrolleri öğrenebilirler. Son olarak dikkat dağınıklığını önlemek adına gereksiz uyaranlar kapatılabilmelidir (W3C, 2021). Arka plan hareketlerinin ve animasyonların gizlenmesi bu kapsama girmektedir.

Tablo 2

Engel Gruplarına Göre Karşılaşılan Engeller ve Teknik Çözümler

6. Donanımsal Esneklik, Fiziksel Kapsayıcılık ve Toplumsal Girişimler

Erişilebilirlik yalnızca yazılımsal düzenlemelerle sınırlı değildir. Bununla birlikte fiziksel kontrol cihazlarının da esnek olması gerekir (W3C, 2021). Bu alandaki en önemli yeniliklerden biri Xbox Adaptive Controller donanımıdır (Geni, 2019).

Şekil 1: Sanal Uçuş Simülatöründe Xbox Adaptive Controller ve Büyük Joystick Kullanan Bir Oyuncu (InclusiveGameLab, 2026). Görsel CC BY-SA 4.0 ile lisanslanmıştır.

6.1. Xbox Adaptive Controller Donanımının Yapısı

Bu donanım, standart bir cihazı tutamayan bireyler için bir merkez görevi görür. Cihaz üzerinde iki büyük programlanabilir buton yer almaktadır. Ayrıca arkasında çok sayıda 3.5 mm jak girişi bulunur (InclusiveGameLab, 2026). Bu sayede ayak pedalları ve tek elle kullanılan joystickler sisteme bağlanabilir. Sonuç olarak her birey kendi kabiliyetine uygun bir kontrol istasyonu kurabilir (Baker, 2019).

6.2. Sivil Toplum Girişimleri ve Özelleştirilmiş Çözümler

Bunun yanında sivil toplum kuruluşları da önemli çalışmalar yapmaktadır. Örneğin 3D yazıcılar kullanılarak tek elle erişimi sağlayan aparatlar üretilmektedir. Bu tür donanımsal esneklikler engelleri tamamen ortadan kaldırır. Böylece bilişim etiğinin eşitlik ilkesi hayata geçirilmiş olur (Çolak, 2024).

7. Uygulama: Tarayıcı Tabanlı Erişilebilirlik ve Kontrast Analizi

Bu bölüm, makalede ele alınan bilişim etiği ve eşitlik ilkelerinin canlı bir dijital platform üzerinde test edilmesi amacıyla hazırlanmış bir uygulama rehberidir.

Uygulamaya başlamadan önce tüm katılımcıların tarayıcılarına (Google Chrome veya Microsoft Edge) ücretsiz bir erişilebilirlik denetim aracı olan WAVE (Web Accessibility Evaluation Tool) eklentisini kurması ve test edilecek ortak bir oyun platformu web sitesini (Örn: Steam, Epic Games veya popüler bir oyun haber sitesi) açması gerekmektedir.

7.1. Kontrast Oranı (CR) ve Matematiksel Doğrulama Testi

Açık olan oyun sitesinde herhangi bir metnin veya butonun üzerine gelin. Fareyle sağ tıklayıp “İncele” (Inspect / F12) seçeneğini seçin. Geliştirici panelinin sol üst köşesindeki ok (element seçici) simgesine tıklayıp, ardından test etmek istediğiniz metnin üzerine imleci getirin.

Tarayıcı, arka planda makaledeki CR = {L_1 + 0.05}/{L_2 + 0.05}  formülünü işleterek elementin bağıl parlaklığını hesaplar.

7.2. Algısal Tasarım ve Renk Körlüğü Simülasyonu

F12 Geliştirici Paneli açık durumdayken klavyeden Ctrl + Shift + P (Mac kullanıcıları için Cmd + Shift + P) tuş kombinasyonuna basarak komut satırını açın. Çıkan arama çubuğuna “Emulate protanopia” (Kırmızı renk körlüğü) veya “Emulate blurred vision” (Bulanık görme) yazın ve ilgili komutu seçin.

Bu işlem, görme engeli ve nöroçeşitlilik alt kategorisindeki bireylerin web/oyun arayüzünü nasıl tecrübe ettiğini simüle eder. Arayüzdeki yönlendirmelerin ve kritik bilgilerin sadece renklere bağımlı olup olmadığı bu aşamada test edilir.

7.3. Motor Engel ve Kontrol Esnekliği (Klavye Navigasyonu) Testi

Farenizi (mouse) tamamen bırakın. Açık olan web sayfasında sadece TAB ve yön tuşlarını kullanarak menüler, linkler ve butonlar arasında ilerlemeye çalışın.

Fiziksel/motor engeli bulunan bireylerin veya alternatif donanım (Xbox Adaptive Controller, göz takibi vb.) kullanan oyuncuların kontrol esnekliğini simüle eder. Sekme sırasının mantıksal hiyerarşisi ve o an hangi elementte olunduğunu gösteren odaklanma çerçevesinin (Focus Ring) varlığı denetlenir.

7.4. Otomatik Standart Denetimi ve Kusur Raporlaması

Tarayıcınızın sağ üst köşesindeki eklentiler barında yer alan WAVE simgesine bir kez tıklayarak otomatik tarama mimarisini başlatın.

WAVE algoritması; web sayfasını W3C XAUR ve EN 301 549 standartlarına göre uçtan uca tarar. İşitme engelliler için kritik olan alternatif metin (Alt Text) eksikliklerini ve bilişsel engelleri zorlaştıran yapısal hataları bulur.

8. Sonuç ve Öneriler

Sonuç olarak, dijital oyunlarda erişilebilirlik sağlamak ahlaki bir sorumluluktur (Barquin, 1992; Çetin, 2023). Özellikle kapsayıcı tasarımı en başta planlamak maliyeti düşürür (Baker, 2019). Ayrıca bu yaklaşım daha doğal bir kullanıcı deneyimi sunar.

8.1. Somut Öneriler ve Sektörel Yol Haritası

Sektörün daha etik bir geleceğe ulaşması için şu adımlar atılmalıdır:

• Başlangıçta Tasarım: Mekanikler en başta evrensel tasarım ilkelerine göre planlanmalıdır.

• Ortak Tasarım (Co-Design): Geliştirme süreçlerine engelli bireyler aktif olarak dahil edilmelidir (Boch, Stuart ve Johnson, 2025).

• Standartların Takibi: Xbox Erişilebilirlik Kılavuzları (XAG) ve W3C’nin XAUR standartları takip edilmelidir (Microsoft, 2023; W3C, 2021).

• Eğitim Müfredatları: Müfredatlara ve öğretim yöntemlerine (Cengizhan, 2019) uygulamalı erişilebilirlik modülleri eklenmelidir.

Sonuç olarak engelleri kaldırmak tüm oyuncular için deneyimi zenginleştirir (Baker, 2019). Unutulmamalıdır ki herkes oynayabildiğinde herkes kazanır (Microsoft, 2023).

9. Kaynakça

Baker, L. (2019). Games accessibility 101. https://leahybaker.com/gamesaccessibility101/

Barquin, R. C. (2014). In pursuit of a ‘ten commandments’ for computer ethics: A case study in intuition-based decision making. J. Liebowitz (Ed.), Big data and business analytics içinde (ss. 165–168). CRC Press. https://doi.org/10.1201/b17247-21

Boch, A., Stuart, J. ve Johnson, D. (2025). Levelling up ethics: Video game design and global responsibility. United Nations University – Institute in Macau Research Brief. https://unu.edu/macau/research-brief/levelling-ethics-video-game-design-and-global-responsibility

Boyalı, U. ve Aktaş, C. (2023). Dijital oyun ve sosyal etkileşim. TAM Akademi Dergisi, 2(2), 226–242. https://doi.org/10.58239/tamde.2023.04.005.x

Köksal Arslan, M., & Cengizhan, S. (2022). Yapılandırmacı Öğrenme Yaklaşımı Özellikleri Açısından Köy Enstitüleri Üzerine Bir İnceleme. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 18-35. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mead/article/1152487

Çetin, B. (2023). Dijital erişilebilirlik: Kapsam, kavramlar, standartlar, yasalar. Tasarım Mimarlık ve Mühendislik Dergisi, 3(1), 57–68. https://doi.org/10.59732/dae.1246531

Çolak, H. (2024). Bilişim etiği nedir? Hasan Çolak Kişisel Blog. https://www.hasancolak.net/bilisim-etigi-nedir

Delil, S. (2023). Engelsiz oyun deneyimi için tasarım kuralları: Erişilebilirlik perspektifinden bir bakış. The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), (96), 165–182. https://doi.org/10.29228/JASSS.71900

InclusiveGameLab. (2026). Person using adaptive controller [Fotoğraf]. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:InclusiveGameLab_Person-Using-Adaptive-Controller_1_CC-BY-SA.jpg

Microsoft. (2023). Xbox accessibility guidelines (Version 3.2). Xbox Developer Support. https://learn.microsoft.com/en-us/gaming/accessibility/guidelines

World Wide Web Consortium. (2021). XR accessibility user requirements (XAUR). W3C Working Group Note. https://www.w3.org/TR/xaur/

19.05.2026 tarihinde AI Detector Writer sitesi üzerinden özgünlük ve yapay zekâ kontrolü yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda metnin %19.7 oranında yapay zekâ içerdiği belirlenmiştir.

19.05.2026 tarihinde https://plagiarismdetector.net/ adresinde üç parça olarak benzerlik incelemesinden geçmiştir.

• 1: 2% Plagiarism – 98% Unique
• 2: 0% Plagiarism – 100% Unique
• 3: 0% Plagiarism – 100% Unique

Bu eser Ulaşcan Çoban tarafından  Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Ulaşcan Çoban

Marmara Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) bölümünde son sınıf öğrencisiyim ve bu yıl mezun olmaya hazırlanıyorum. Eğitim hayatım boyunca kendimi öğretmenlikten ziyade oyun geliştirme dünyasına çok daha yakın hissettiğim için vaktimin büyük bir kısmını Unity oyun motoru ve C# dili üzerine çalışarak geçiriyorum. Yazılım geliştirme süreçlerinde özellikle Nesne Yönelimli Programlama (OOP) mantığını iyi kavramaya ve projelerimde sağlam bir temel kurmaya özen gösteriyorum. Sadece kod yazmakla sınırlı kalmıyor, aynı zamanda donanım dünyasını da çok yakından takip ediyorum; yüksek performanslı PC bileşenleri, işlemci mimarileri ve sistem optimizasyonu gibi teknik konular benim için sadece bir hobi değil, ayrıca bir ilgi alanı. Sektördeki yeni teknolojileri, güncel oyun motoru güncellemelerini ve yabancı kaynaklı dokümanları zorlanmadan takip edebilmek için İngilizce seviyemi de her geçen gün daha ileriye taşımaya çalışıyorum. Mezun olduktan sonra dinamik bir oyun stüdyosunun parçası olmayı, özellikle oyun mekanikleri ve sistem tasarımı süreçlerinde aktif görev almayı çok istiyorum. Teknik sorunlara pratik çözümler üretmeyi seven, donanım ve yazılım bilgisini bir arada kullanabilen, öğrenmeye meraklı bir yazılımcı adayı olarak kendimi geliştirmeye ve bu sektörde kalıcı işler başarmaya hazırlanıyorum. Takım çalışmasına yatkınlığım ve teknolojiye olan merakımla gelecekteki projelerde fark yaratmayı hedefliyorum.

www.linkedin.com/in/ulascancoban/