Kategoriler
Bilişim Etiği

Kurumsal Veri Güvenliği

İçindekiler

  • Giriş
  • Kurumsal Veri Güvenliği
  • Kurumsal Bilgi Güvenliği Politikaları
  • Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi (BGYS)
    • BGYS sayesinde:
    • Bilgi sistemlerini iş gerekleri ve yasal yükümlülükler çerçevesinde koruyabilmek için:
    • Bir kurum neden BGYS kurmalıdır?
  • Bilgi Güvenliği Standartları
  • İngiliz Standartları
  • Türk Standartları
  • Sonuç
  • Kaynakça

Giriş

Günümüz teknolojisinde kurumsal firmalar müşterilerinin tüm belgelerini bir veri tabanı içinde tutarlar. Bunlar kimlik bilgilerimiz, adreslerimiz, telefon numaralarımız ve banka şifrelerimiz olabilir. Firma ile müşteri arasında gizli kalması geren tüm bilgilere ulaşmak isteyen kişi ve kişiler olabilir. Bu bilgiler en iyi şekilde saklanmalı ve bu veri tabanlarının saldırılar sonucu açığa çıkmaması gereklidir. Bu gibi durumların yaşanmaması için kurumsal bilgi standartları vardır.

Kurumsal Veri Güvenliği

Kişilerin bilgi güvenliği önem arz ederken, bundan daha önemlisi, kişilerin güvenliğini doğrudan etkileyen kurumsal bilgi güvenliğidir. Her birey bilgi sistemleri üzerinden hizmet alırken veya hizmet sunarken kurumsal bilgi varlıklarını doğrudan veya dolaylı olarak kullanmaktadır. Bu hizmetler kurumsal anlamda bir hizmet alımı olabileceği gibi, bankacılık işlemleri veya bir kurum içerisinde yapılan bireysel işlemler de olabilir. Kurumsal bilgi varlıklarının güvenliği sağlanmadıkça, kişisel güvenlikte sağlanamaz. Bilgiye sürekli olarak erişilebilirliğin sağlandığı bir ortamda, bilginin göndericisinden alıcısına kadar gizlilik içerisinde, bozulmadan, değişikliğe uğramadan ve başkaları tarafından ele geçirilmeden bütünlüğünün sağlanması ve güvenli bir şekilde iletilmesi süreci bilgi güvenliği olarak tanımlanabilir.Kurumsal bilgi güvenliği ise, kurumların bilgi varlıklarının tespit edilerek zafiyetlerinin belirlenmesi ve istenmeyen tehdit ve tehlikelerden korunması amacıyla gerekli güvenlik analizlerinin yapılarak önlemlerinin alınması olarak düşünülebilir. Kurumsal bilgi güvenliği insan faktörü, eğitim, teknoloji gibi birçok faktörün etki ettiği tek bir çatı altında yönetilmesi zorunlu olan karmaşık süreçlerden oluşmaktadır. Bu süreçlerin yönetilmesi, güvenlik sistemlerinin uluslararası standartlarda yapılandırılması ve yüksek seviyede bilgi güvenliğinin sağlanması amacıyla tüm dünyada kurumsal bilgi güvenliğinin yönetiminde standartlaşma çalışmaları hızla sürmektedir. Standartlaşma konusuna önderlik eden İngiltere tarafından geliştirilen BS–7799 standardı, ISO tarafından kabul görerek önce ISO–17799 sonrasında ise ISO–27001:2005 adıyla dünya genelinde bilgi güvenliği standardı olarak kabul edilmiştir. Ülkemizde Avrupa Birliği Uyum Kriterlerinde de adı geçen bu standartların uygulanması konusunda yapılan çalışmalar yetersiz olup bu standardı uygulayan kurum ve kuruluşların sayısı yok denecek kadar azdır. ISO–27001:2005 standardı ülkemizde Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından TS ISO/IEC 27001 “Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi” standardı adı altında yayınlanmış ve belgeleme çalışmaları başlatılmıştır. Bu standart kapsamında kurumsal bilgi varlıklarının güvenliğinin istenilen düzeyde sağlanabilmesi amacıyla; gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik gibi güvenlik unsurlarının kurumlar tarafından sağlanması gerekmektedir. Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemleri (BGYS); insanları, süreçleri ve bilgi sistemlerini içine alan ve üst yönetim tarafından desteklenen bir yönetim sistemidir. Kurumlar açısından önemli bilgilerin ve bilgi sistemlerinin korunabilmesi, risklerin en aza indirilmesi ve sürekliliğinin sağlanması, BGYS’nin kurumlarda hayata geçirilmesiyle mümkün olmaktadır. BGYS’nin kurulmasıyla; olası risk ve tehditlerin tespit edilmesi, güvenlik politikalarının oluşturulması, denetimlerin ve uygulamaların kontrolü, uygun yöntemlerin geliştirilmesi, örgütsel yapılar kurulması ve yazılım/donanım fonksiyonlarının sağlanması gibi bir dizi denetimin birbirini tamamlayacak şekilde gerçekleştirilmesi anlamına gelmektedir. Kurumsal bilgi güvenlik politikalarının oluşturulması, BGYS kapsamının belirlenmesi, risk yönetimi, denetim kontrollerinin seçilmesi, uygulanabilirlik beyannameleri BGYS kurulabilmesi için, yapılması gereken adımlardır. Bilgi güvenliğinin yönetiminin kurulmasında izlenmesi gereken adımlar bu bölümde sırasıyla takip eden başlıklarda açıklanmıştır.

Kurumsal Bilgi Güvenliği Politikaları

Güvenlik politikaları kurum veya kuruluşlarda kabul edilebilir güvenlik seviyesinin tanımlanmasına yardım eden, tüm çalışanların ve ortak çalışma içerisinde bulunan diğer kurum ve kuruluşların uyması gereken kurallar bütünüdür. Kurumsal bilgi güvenliği politikası, kurum ve kuruluşlarda bilgi güvenliğinin sağlanması için tüm bilgi güvenlik faaliyetlerini kapsayan ve yönlendiren talimatlar olup kurumsal bilgi kaynaklarına erişim yetkisi olan tüm çalışanların uyması gereken kuralları içeren belgelerdir. Bilgi güvenliği politikaları her kuruluş için farklılık göstersede genellikle çalışanın sorumluluklarını, güvenlik denetim araçlarını, amaç ve hedeflerini kurumsal bilgi varlıklarının yönetimini, korunmasını, dağıtımını ve önemli işlevlerin korunmasını düzenleyen kurallar ve uygulamaların açıklandığı genel ifadeleri içermektedir. Politikalar içerisinde; gerekçelerin ve risklerin tanımlandığı, kapsadığı bilgi varlıkları ve politikadan sorumlu olan çalışanların ve gruplarının belirlendiği, uygulanması ve yapılması gereken kuralların, ihlal edildiğinde uygulanacak cezai yaptırımların, teknik terimlerin tanımlarının ve düzeltme tarihçesinin yer aldığı 7 bölümden oluşur. Belirli konularda çalışanın daha fazla bilgilendirilmesi, dikkat etmesi gereken hususlar, ilgili konunun detaylı bir şekilde ifade edilmesi istendiğinde alt politikalar geliştirilmelidir. Örneğin kullanıcı hesaplarının oluşturulması ve yönetilmesi, şifre unutma, şifre değiştirme, yeni şifre tanımlama gibi durumlarda uyulacak kurallar alt politikalar aracılığıyla açıklanmalıdır.

Bölüm Adı İçeriği
Genel Açıklama Politikayla ilgili gerekçeler ve buna bağlı risklerin tanımlamasını kapsar.
Amaç Politikanın yazılmasındaki amaç ve neden böyle bir politikaya ihtiyaç duyulduğunu açıklar.
Kapsam

Politikaya uyması gereken çalışan grupları (ilgili bir grup veya kurumun tamamı) ve bilgi varlıklarını belirler.

Politika

Uygulanması ve uyulması gereken kuralları veya politikaları içerir.

Cezai Yaptırımlar

Politika ihlallerinde uygulanacak cezai yaptırımları açıklar.

Tanımlar

Teknik terimler ile açık olmayan ifadeler listelenerek açıklanır

Düzeltme Tarihçesi

Politika içerisinde yapılan değişiklikler, tarihler ve sebepleri yer alır.

E-posta gönderme ve alma konusunda, üst yönetimin kararlarını, kullanıcının uyması gereken kuralları ve diğer haklarını alt politika içerisinde ifade etmek bir başka örnek olarak verilebilir. Alt politikayla üst yönetimin, gerekli gördüğünde çalışanlarının epostalarını okuyabileceği, e-postalar yoluyla gizlilik dereceli bilgilerin gönderilip alınamayacağı gibi hususlar, e-posta alt politikası içerisinde ifade edilebilir. Alt politikalar içerisinde, izin verilen yazılımlar, veritabanlarının nasıl korunacağı, bilgisayarlarda uygulanacak erişim denetim ölçütleri, güvenlikle ilgili kullanılan yazılım ve donanımların nasıl kullanılacağı gibi konular da açıklanabilir. (Vural ve Sağıroğlu,2008,S509-510)

Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi (BGYS)

bir kurumdaki bilgi güvenliğini tasarlayan, gerçekleyen, işleten, gözleyen, değerlendiren, bakımını yapan ve geliştiren bir çerçeve sağlamaktadır.

BGYS sayesinde:

İş aktivitelerinde meydana gelen riskleri yönetebilmek.

Güvenlik olaylarına müdahale aktivitelerini yönetebilmek.

Kurumda güvenlik kültürünün oluşmasını sağlamak.

Bilgi sistemlerini iş gerekleri ve yasal yükümlülükler çerçevesinde koruyabilmek için:

Kurum dışına bilgi sızmasını engellemek (gizlilik)

Bilginin içeriğinin yetkisiz kişilerce değiştirilmesini engellemek (bütünlük)

Bilgiye erişimin kesintiye uğramasını engellemek (erişilebilirlik)

Yasal uyumluluk

Risk-maliyet dengelemesi

Bir kurum neden BGYS kurmalıdır?

Yönetilen bilgi güvenliği

Mevzuat yükümlülükleri

Rekabet ortamı

 Müşteri talebi

Kaynakların etkin kullanımı (TÜBİTAK, 2018,S3-6)

Bilgi Güvenliği Standartları

Tehditlerin sürekli olarak yenilenmesi, kullanılan yazılım veya donanımlarda meydana gelen güvenlik açıklarının takibi, insan faktörünün kontrolü gibi süreçlerin takip edilebilmesi ve üst seviyede bilgi güvenliğinin sağlanması için bilgi güvenliği sürecinin yönetilmesi için yapılan çalışmalar sonucunda İngiliz Standartlar Enstitüsü (British Standards Institute-BSI) tarafından 1995 yılında BS–7799 standardının ilk kısmı olan BS7799–1, 1999 yılında ise aynı standardın ikinci kısmı olan BS7799–2 İngiliz standardı olarak yayınlanmıştır. BS7799–1 2000 yılında küçük düzeltme ve adaptasyonlardan geçerek ISO tarafından ISO/IEC– 17799 adıyla kabul edilmiş ve dünya genelinde kabul edilen bir standart halini almıştır. 2002 yılında ise BSI tarafından BS–7799 standardının ikinci kısmı olan BS–7799–2 standardı üzerinde eklemeler ve düzeltmeler yapılarak ikinci defa İngiliz standardı olarak yayınlanmıştır. 2005 yılında ise ISO tarafından ISO/IEC–17799 standardı üzerinde eklemeler ve düzeltmeler yapılmış ISO/IEC–17799:2005 adıyla yeniden yayınlanmıştır. Son olarak 2005 yılında ISO İngiliz standardı olan BS7799–2 üzerinde eklemeler ve düzeltmeler yaparak ISO/IEC:27001 standardını yayınlamıştır. (Vural ve Sağıroğlu,2008,S511)

İngiliz Standartları

BS–7799, bilgi varlıklarının gizlilik, doğruluk ve erişilebilirliğini güvence altına almak için uygulanması gereken güvenlik denetimlerini düzenleyen ve belgelendiren iki aşamalı İngiliz standardıdır. 1999 yılında yayınlanan ilk sürümün birinci bölümünde bilişim güvenliği için çalışma kuralları anlatılmakta olup (Information Technology– Code of Practice for Information Security Management) 10 bölüm içerisinde 36 kontrol 127 alt kontrol maddesi bulundurmaktadır. İkinci bölümde (Information Security Management Systems– Specification with Guidance for Use) bilgi güvenliği yönetim sistemini planlamak, kurmak ve devam ettirmek için gerekli olan süreçler adım adım tanımlamakta ve bilgi güvenliği yönetim sistemine ait belgelendirme (sertifikasyon) bu kısımda yapılmaktadır. BS–7799 kurumların sadece kendi bilgi güvenlik prosedürlerini değil birlikte çalıştıkları iş ortaklarıyla ilgili sözleşmelerinde bilgi güvenliği yönünden analiz edilmesine yardımcı olmaktadır. BS–7799 standardı endüstri, devlet ve ticari kuruluşlardan ortak bir güvenlik modeli oluşturulmasına gelen talepler sonucu BSI kuruluşu ve BOC, BT, Marks&Spencer, Midland Bank, Nationwide Building Society, Shell, Unilever ve diğer bazı şirketlerin katılımıyla hazırlanmış bir standarttır. Standardın tarihsel oluşumuna bakıldığında 1993 yılında Kural rehberi, 1995 yılında İngiliz standardı, 1998 yılında Sertifikasyon tarifi yapılmış, 1999 yılında büyük bir düzeltmeden geçerek birinci kısmı, 2002 yılında ise ikinci kısmı yayınlanmıştı.

Güvenlik politikası: Bilgi güvenliği için yönetimin yönlendirilmesi ve desteğinin sağlanmasının yer aldığı bölümdür.

Güvenlik organizasyonu: İşletme içindeki bilgi güvenliğinin yönetilmesi, üçüncü taraflarca erişilen işletmeye ait bilgi işleme araçlarının ve bilgi varlıklarının güvenliğinin korunması ve bilgi işleme sorumluluğu başka bir işletmenin kaynaklarından sağlandığında bilgi güvenliğinin sürdürülmesidir.

Varlık sınıflandırması ve denetimi: İşletmeye ait varlıklar için uygun korunmanın sağlanması ve bilgi kaynaklarının uygun koruma seviyesine sahip olduklarının garanti edilmesidir.

Erişim kontrol: Bilgiye erişimin denetlenmesi, bilgi sistemlerine yetkisiz erişimin engellenmesi, yetkisiz kullanıcı erişimine izin verilmemesi, hizmetlerin korunması, yetkisiz işlemlerin tespit edilmesi ve uzaktan çalışma ortamlarında bilgi güvenliğinin sağlanmasıdır.

Uyum: Herhangi bir suçtan kaçınılması, organizasyonun güvenlik politikalarının ve standartlarının sisteme uyumunun sağlanması, sistem izleme işlemlerinin etkisinin artırılması ve karşılaşılan engellerin azaltılmasıdır.

Personel güvenliği: İnsan hatalarını, hırsızlığı, sahtekârlığı ve araçların yanlış kullanılması risklerinin azaltılması, kullanıcıların bilgi güvenliği tehditlerinden ve sorunlarından haberdar olduklarının ve normal çalışma seyirleri içinde organizasyonla ilgili güvenlik politikasını desteklemek üzere donatıldıklarının garanti edilmesidir. Ayrıca güvenlik ihlallerinden meydana gelen hasarın en aza indirilmesi ve bu gibi olaylardan gerekli tecrübelerin edinilmesidir.

Fiziki ve çevresel güvenlik: İşyerine yetkisiz erişimlerin engellenmesi ve bilgi varlıklarının hırsızlığa veya tehlikeye karşı korunmasıdır.

Sistem bakım ve idamesi: Bilişim sistemleri içerisinde güvenliğin temin edilmesi, uygulama sistemlerindeki kullanıcı verilerinin kaybedilmesini, değişmesini ya da hatalı kullanımının önlenmesi, bilginin gizliliği, aslına uygunluğu ya da bütünlüğünün korunması, IT projelerinin ve destek etkinliklerinin güvenli bir şekilde yürütülmesini temin etmek ve uygulama yazılımının ve bilgilerin güvenliğini sağlamaktır.

İletişim ve işletim yönetimi: Bilgi işlem tesislerinin doğru ve güvenle işletildiğinden emin olunması, sistem arızalarını en az seviyeye indirilmesi, bilgi ve yazılım bütünlüğünün korunması, bilgi işlem ve iletişim hizmetlerinin kullanılabilirliği ve bütünlüğünün sürdürülmesi, ağlarda yer alan bilgilerin emniyetinin ve destekleyen altyapı sisteminin korunması, iş faaliyetlerinin kesintiye uğratılması ve varlıklara zarar verilmesinin önlenmesi ve organizasyonlar arasında akan bilginin yanlış amaçlarla kullanılması, değiştirilmesi ve kaybedilmesinin önlenmesidir.

İş süreklilik yönetimi: Ticari süreçlerde karşılaşılan olumsuzlukların giderilmesi ve kritik ticari işlemlerin devamlılığının sağlanmasıdır.(Vural ve Sağıroğlu,2008,S511-512)

Türk Standartları

Türkiye’de bilgi güvenliği standartlarıyla ilgili çalışmalar ve belgelendirmeler, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından yapılmaktadır. TSE teknik kurulunun ISO/IEC 17799:2000 standardını tercüme ederek 11 Kasım 2002 tarihinde aldığı karar ile TS ISO/IEC 17799 Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetimi İçin Uygulama Prensipleri Türk standardı olarak kabul edilmiştir. TS ISO/IEC 17799 standardı; kuruluşlar bünyesinde bilgi güvenliğini başlatan, gerçekleştiren ve süreklilik sağlayan, bilgi güvenliği yönetimi ile ilgili tavsiyeleri içermektedir. BGYS belgelendirilmesine yönelik TSE teknik kurulu tarafından yapılan çalışmalar sonucunda BS 7799– 2:2002 standardının tercümesi yapılarak “Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemleri–Özellikler ve Kullanım Kılavuzu” ismiyle TS 17799–2 standardı olarak 17 Şubat 2005 tarihinde kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir. Ancak TS ISO/IEC 27001:2006 “Bilgi Teknolojisi–Güvenlik Teknikleri-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemleri–Gereksinimler”, 2.3.2006 tarihinde Türk standardı olarak kabul edildiğinden TS 17799–2 standardı TSE tarafından iptal edilmiştir [28]. TS ISO/IEC 27001:2006 standardı, tüm kuruluş türlerini (örneğin, ticari kuruluşlar, kamu kurumları, kâr amaçlı olmayan kuruluşlar) kapsar. Bu standart, bir BGYS’yi kuruluşun tüm ticari riskleri bağlamında kurmak, gerçekleştirmek, izlemek, gözden geçirmek, sürdürmek ve iyileştirmek için gereksinimleri kapsar. Bağımsız kuruluşların ya da tarafların ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş güvenlik kontrollerinin gerçekleştirilmesi için gereksinimleri belirtir. Bu standart ISO/IEC 27001:2005 standardından yararlanarak hazırlanmıştır. ISO/IEC 27001:2005 standardın tercümesidir.(Vural ve Sağıroğlu,2008,S516)

Sonuç

Ülkemizde genellikle güvenlik politikaları standartlara uygun olmadan yazılı veya sözlü, onaylı veya onaysız bir biçimde kuruluşlar tarafından uygulanmakta ve çoğu kurum tarafından da “bilgi güvenliği yönetimi” yeterli görülmektedir. Bu yanlış anlamanın giderilmesi için dünya genelinde kabul görmüş ve uygulanabilirliği test edilmiş bilgi güvenliği standartları esas alınarak kuruluşların “bilgi güvenliği yönetimi” konusunda eksikliklerini gidererek BGYS kurmaları, uygulamaları ve belgelendirilmeleri gerekmektedir. BGYS çerçevesinde oluşturulacak güvenlik politikalarına, üst yönetim ve tüm çalışanların destek vermesi ve tavizsiz bir şekilde uygulanması, işbirliğinde bulunulan tüm kişi ve kuruluşlarında bu politikalara uyma zorunluluğu, kurumsal bilgi güvenliğinin üst düzeyde sağlanmasında önemli bir faktördür.BGYS standartlarının kurumlara uyarlanması, anlatılması, kullanıcı, teknik çalışanların ve yöneticilerin eğitilmesi konusunda kuruluşların bünyelerinde güvenlik uzmanları çalıştırmaları veya danışmanlık hizmetleri almaları gerekmektedir. BGYS uygulamaları, kurumlar tarafından başarılı bir şekilde uygulandıktan sonra kuruluşların bilgi güvenliğini yönettiklerine dair uluslararası alanda geçerli sertifikasyona sahip olmaları önemlidir.(Vural ve Sağıroğlu,2008,S520)

 

Kaynakça

  • Vural,Y. ve Sağıroğlu,Ş. (2008),Kurumsal Bilgi Güvenliği Ve Standartları Üzerine Bir İnceleme, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der Cilt 23, 507-522
  • TÜBİTAK(2018),Yöneticilere Odaklı ISO 27001 Bilgilendirme
  • Photo by Luke Chesser on Unsplash


Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.